Co mot giong dong da qua doi (TCS): Đừng để tái diễn 'trò hề' trong thi cử - Diễn đàn

Nhớ lại những kỳ thi tốt nghiệp THPT từ những năm 2006 trở về trước, khi không có thanh tra Bộ cắm chốt, đối với chúng tôi nó hiện lên giống như một “trò hề”, cười ra nước mắt.

Một thời bát nháo và tiêu cực...

Lúc đó, chúng tôi, những giám thị làm công tác thi, không phải đi coi thi mà chủ yếu là đi chơi, đi canh thi (tức là canh cho học sinh làm bài...). Sau buổi làm việc đầu tiên, Hội đồng thi nào cũng có đại điện chính quyền và Hội phụ huynh sở tại có đôi lời phát biểu, gởi gắm, trông cậy cả vào các thầy cô giáo .Và trong suốt thời gian làm công tác thi, cả hội đồng thi thường được chính quyền, hội phụ huynh tiếp đãi, chăm sóc, ăn uống rất chu đáo, hậu hĩnh, cuối đợt thi, ngoài chế độ, mỗi giám thị còn được bồi dưỡng thêm mấy trăm ngàn đồng nữa. Tiền chi tiêu, tiếp đãi... chủ yếu đều do phụ huynh học sinh đóng góp cả. Họ làm thế cũng có mục đích riêng của họ, là muốn thầy cô giáo dễ dãi, nhẹ nhàng để con em địa phương đỗ tốt nghiệp thật cao. Nhiều thầy cô giáo đã thật sự “động lòng” trước tấm thịnh tình của địa phương, của phụ huynh.

Trong lễ khai mạc kỳ thi và các cuộc họp hội đồng, lãnh đạo hội đồng thi nào cũng nói rất mạnh mẽ, hùng hồn rằng chúng ta phải làm nghiêm túc, chặt chẽ, để đánh giá đúng thực chất việc dạy học của thầy và trò, thầy cô nào làm việc không đúng qui chế thi sẽ bị kỷ luật. Nhưng lúc thực thi thì lại hoàn toàn khác. Mỗi giám thị, thư ký đến lãnh đạo hội đồng thi, thanh tra thi của Sở GD&ĐT đều có “gà” hết, mỗi người trung bình cũng có 5, 7 con “gà”, nào là chỗ bà con, nào là chỗ anh em đồng nghiệp, nào là con ông A, bà B. Người có “gà” nhiều nhất thường là các vị thanh tra của Sở và lãnh đạo hội đồng thi, được ghi chú dày đặc đến mấy trang giấy như tờ sớ. Mỗi buổi thi, đến từng phòng thi dạo dạo, liếc liếc, thanh tra của Sở, lãnh đạo hội đồng thi, ra hiệu vẫy mấy giám thị trong phòng ra, chỉ vào tờ sớ, ở phòng này có những thí sinh tên này, số báo danh kia, cần em “giúp đỡ, quan tâm” cho một chút. Nếu là con “gà” quan trọng, cần được hỗ trợ đặc biệt thì có thể dễ dàng sắp xếp bài bản ngay từ trước mỗi buổi thi, môn thi. Môn văn thì có thầy này, môn toán thì cô kia vào phòng đó, không chỉ để “gà” coi, chép tài liệu mà còn chỉ bài, gà bài cho “gà” làm bằng được. Được sự giúp đỡ tận tình như thế, những con “gà” dù dốt nát đến mấy cũng đậu tốt nghiệp, thậm chí đậu điểm cao là cái chắc. Không hiếm cảnh, lãnh đạo hội đồng thi, đến từng môn thi cử giáo viên có chuyên môn làm “nhiệm vụ” giải bài ở trên phòng Hội đồng thi, sau đấy photo ra thành nhiều bản, giao cho bộ phận bảo vệ, phục vụ đến từng phòng rải bài giải vào cho học sinh mình làm. Hoặc cố ý tuồn đề thi ra bên ngoài giải, thành phần phụ huynh, thanh niên đứng bên ngoài tường rào hoặc trèo rào ném bài giải vào phòng thi qua các cửa sổ hay dùng loa đọc to vào, tạo nên cảnh nhốn nháo, hỗn độn nơi trường thi, trước sự bất lực và có phần thỏa hiệp “ngầm” của lãnh đạo hội đồng thi và lực lượng công an bảo vệ kỳ thi.

Trong phòng thi, những năm ấy, chúng tôi chẳng lạ gì cảnh, học sinh thoải mái, tha hồ quay cóp, trao đổi, lật giở tài liệu, thậm chí còn bạo dạn, hiên ngang đến mức để hẳn tài liệu, bài giải lên bàn chép, chép...vô tư, đã đời. Sau mỗi buổi thi, trong phòng thi đến hành lang, sân trường đâu đâu cũng trắng, đầy “phao”, tài liệu... Còn giám thị thì làm gì? Ngồi trên bàn túm tụm lại nói chuyện phiếm, đọc sách báo hoặc ra ngoài hành lang, chỗ cầu thang tán dóc với giám thị 3. Lãnh đạo hội đồng thi, nhất là thành phần sở tại, rất thích giám thị 1 và 2 cùng ra bên phòng thi chơi, uống nước, nói chuyện...để học sinh trong phòng dễ bề hoành hành hơn. Gặp trường hợp, giám thị nghiêm túc, bắt, thu tài liệu của thí sinh, không chấp nhận cảnh trường thi bát nháo như vậy thì lãnh đạo hội đồng thi ập tới " bao vây" xin xỏ, năn nỉ tha cho thí sinh vi phạm. Họ biết giám thị đó rồi, nên đến các môn thi sau, thường bố trí cho các thầy cô đó ở ngoài, giám thị hành lang " chơi", hạn chế mức thấp nhất cơ hội “trấn áp” thí sinh vi phạm qui chế thi. Ngày ấy, Hội đồng thi chỉ nghiêm túc, im ắng, khi có đoàn thanh tra của Bộ GD & ĐT đến giám sát, đi dạo vài vòng. Đoàn thanh tra thường được báo trước, hay xe của Đoàn thanh tra vừa đến cổng trường đặt Hội đồng thi, đã có bộ phận " cảnh báo sớm" tới từng phòng thi nhắc nhở giám thị, thí sinh ngồi nghiêm túc, giấu cất các tài liệu đi, chớ có manh động. Không ai muốn thanh tra ở lại lâu. Thanh tra đến trong chốc lát, rồi đi. Mọi chuyện lại đâu vào đấy. Cách tổ chức thi thời gian ấy là thế đó. Cho nên, tỉ lệ đậu tốt nghiệp ở hầu hết các địa phương, tỉnh thành năm nào cũng đều cao ngất ngưởng, có nhiều tỉnh đạt 100%.

Bộ GD-ĐT “sai sách”khi bỏ thanh tra Bộ cắm chốt?

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, Bộ GD-ĐT chấm dứt sự hiện diện của lực lượng thanh tra Bộ ở tất cả hội đồng thi, sau ba năm triển khai và đạt nhiều kết quả, chuyển biến quan trọng. Nhiều thầy cô giáo, cán bộ quản lý tâm huyết với giáo dục rất buồn khi được biết thông tin không còn thanh tra Bộ cắm chốt nữa, và dấy lên quan ngại " bóng ma" bát nháo và tiêu cực của những kỳ thi tốt nghiệp trước năm 2006 (đã nêu trên) rất có thể sẽ tái xuất, quay trở lại hoành hành dữ dội, đạp đổ, làm tiêu tan đi thành quả bước đầu đã đạt được trong thời gian qua. Có thầy cô làm quản lý tâm sự: "Chúng tôi mong muốn thi cử nghiêm túc, có thanh tra Bộ giám sát, thà học sinh trường chúng tôi đậu đỗ được khoảng 40-50% như trong ba năm nay, còn hơn thi cử dễ dãi, tiêu cực, chạy theo thành tích, đỗ tốt nghiệp trên 90%, mà chẳng có ý nghĩa gì hết. Điều đó nếu xảy ra trong kỳ thi sắp tới, thì cái đáng sợ, đáng lo là thái độ, chất lượng học tập của học sinh, cả việc dạy của giáo viên, những năm sau này sẽ giảm sút rõ rệt. Học sinh thấy chuyện đậu tốt nghiệp quá dễ dàng, không cần học cũng đậu, thì cần gì phải học nữa cho nhọc thân, sẽ gia tăng tình trạng học lệch, học để thi đại học mà thôi. “Thực tế hiện nay, nếu chỉ trông chờ vào ý thức, thái độ, trách nhiệm, sự đồng bộ, đều tay của nội bộ lực lượng giám thị, lãnh đạo hội đồng thi ở tất cả tỉnh, thành trong khâu tổ chức thì xem ra khó thể tin cậy được. Nhiều thầy cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục có dự đoán kỳ thi tốt nghiệp sắp tới sẽ là kỳ thi dễ dãi, thiếu nghiêm túc và kết quả đỗ tốt nghiệp rất cao, nhất là khu vực miền Bắc và miền Trung. Nhiều tỉnh tỉ lệ đỗ tốt nghiệp 3 năm qua rất thấp nhưng tới đây sẽ cao ngất ngưởng một cách bất thường, khó tin, gây “sốc” cả nước. Lúc đó, lãnh đạo Bộ GD-ĐT sẽ nói gì trước những con số, tỉ lệ đầy bất ngờ ấy? Nhiều người có lý khi nhận định rằng, việc bỏ thanh tra Bộ cắm chốt của Bộ giáo dục là vội vàng, sai sách, quan liêu, chẳng nắm bắt được thực trạng thi cử, giáo dục phổ thông lâu nay. Tình hình thi cử chỉ được giữ vững và ổn định khi Bộ tiếp tục duy trì lực lượng thanh tra, không cần số lượng thanh tra đông đảo như hai năm vừa rồi mà chỉ cần từ một đến hai người cho mỗi hội đồng thi là quá đủ.

Tuy sự thể của kỳ thi Tốt nghiệp THPT còn ở phía trước, chưa biết thế nào nhưng dự cảm, quan ngại về những điều không thuận của nó, từ chúng tôi, những người trong ngành, từng trải chuyện thi cử, cũng là muốn nhắc nhở, cảnh báo cấp lãnh đạo ngành giáo dục sớm có các phương án khác đối phó, ngăn chặn kịp thời, không để diễn biến tiêu cực nảy sinh. Chúng tôi thực sự chán ghét và không bao giờ muốn cảnh thi tốt nghiệp THPT như những năm trước năm 2006 quay trở lại.